Nederland is geen Open Source land ---------------------------------- Door Jos Visser Jos Visser is werkzaam als advocaat van de duivel bij Open Solution Providers. Nederlanders zijn dol op iets dat gratis is, totdat het echt gratis blijkt te zijn. Zo lijkt het tenminste te zijn in het geval van Open Source Software (OSS). Waar bedrijven en overheden in andere landen over elkaar heen buitelen om Linux en andere OSS in te zetten hobbelt Nederland er maar weer eens flink achteraan. En dat vind ik jammer, want als automatiseerder bouw ik voor mijn klanten het liefste kwalitatief hoogstaande en kosteneffectieve systemen, en OSS kan daar een belangrijke rol in spelen. Daar waar OSS wordt ingezet lijkt men zich er voor te schamen. Zo lekte bij een grote bank een intern rapport uit waarin een strategische visie op OSS werd gegeven, tezamen met een opsomming van alle OSS die in die bank werd gebruikt. Het was een indrukwekkend lijstje: Linux, Apache, Ant, Tomcat, CVS en ga zo maar door. Het hoofdbestuur van deze niet nader genoemde bank haastte zich om officieel te berichten dat dit rapport nergens op sloeg en dat ze geen OSS gebruikten. En dat vind ik jammer, want ten eerste weet ik uit zeer betrouwbare bron dat ze dat wel doen (en nog best op strategische punten ook) en ten tweede ben ik klant bij die bank en zou ik het niet erg vinden als ze de kosten van hun IT infrastructuur zouden drukken door meer OSS te gebruiken. Deze gebeurtenis nog eens overdenkende kwam ik na ampele reflectie en alles op een rijtje zettende tot de slotsom dat Nederland eigenlijk helemaal geen land is voor OSS! Want bedenk maar dat: a) Nederlandse bedrijven zijn niet kostenbewust Het lijkt in te gaan tegen een populaire mythe, maar Nederlandse organisaties zijn niet echt kostenbewust. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de Verenigde Staten is hier geen continue aandacht voor het belastingvraagstuk ("Your Tax Dollars at Work") en zijn bedrijven niet of slechts beperkt onderhevig aan de tucht van de beurs (die ieder kwartaal betere cijfers wil zien). Dit slechts beperkte kostenbewustzijn brengt met zich mee dat de kostenvoordelen van OSS in Nederland niet echt aan de orde zijn. b) Nederlanders zijn wars van risico's Er is geen land ter wereld waar zoveel verzekeringen worden afgesloten als in Nederland. Nederlanders mijden risico's en willen het liefst rondom verzekerd zijn tegen iedere mogelijke calamiteit en calamiteitje. OSS wordt door velen nog als potentieel risicovol gezien, en, zo luidt het spreekwoord, "Onbekend maakt onbemind". Toepassing van OSS brengt voor velen onbekende risico's met zich mee (zo denken zij althans) en is daarom niet gewenst. c) Nederlanders zijn niet invidueel prestatiegedreven Met de individuele prestatiedrift van de Nederlander is het maar matig gesteld. "Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg" is al eeuwen de heersende volksmoraal. "Doe eens iets bijzonders" is wellicht een wat inspirerender gezegde, maar helaas volledig onbekend bij de Nederlandse opleiders en opvoeders. Wij kennen slechts weinig ondernemende entrepeneurs en de Nederlandse implementatie van durfkapitaal ("venture capital") slaat werkelijk helemaal nergens op. Dit fenomeen hindert de verdere invoering van OSS, want met name start-ups en spannende nieuwe activiteiten gebruiken graag OSS vanwege de korte "Time to Market" en ongekende flexibiliteit van OSS. d) Nederland is een consensusland Het befaamde Nederlandse poldermodel is een obstakel voor radicale vernieuwingen. Iedereen moet overal over meepraten en mee instemmen. Als iemand een goed idee heeft dan wordt het breeduit tegen het licht gehouden en moet iedereen zijn mening er over kunnen geven. Alles wordt bewust breed getrokken zodat bij het mislukken van het idee de schuld niet bij één persoon ligt maar bij het gehele team. Combineer deze consensusdrift met de typische Nederlandse risicomijdendheid en de zekere blokkering van iedere vernieuwing is geboren. Het poldermodel blokkeert aldus visionaire wijzigingen, zoals de invoering van OSS. e) Nederland heeft geen "engineering" mentaliteit Nederlanders zijn van oudsher handelaren. En een handelaar gaat niks zelf bouwen maar koopt het liefst kant-en-klare oplossingen. OSS vereist een bepaalde mate van vertrouwen in de eigen handigheid om dingen te bouwen of naar believen aan te passen. Die mentaliteit ontbreekt in Nederland grotendeels. Het grappige is wel dat in Nederlandse industrieën (die er natuurlijk wel een ingenieurs- mentaliteit op nahouden) OSS makkelijker zijn entree vindt. Dit alles op een rijtje zettende zal het niet meevallen om Nederland aan de OSS te krijgen. Het gebruik van OSS vereist visie en een mentaliteit van het type "wij durven nog wel eens wat". Op beide vlakken ben ik helaas somber gestemd. Ik daag Nederland uit om mijn ongelijk aan te tonen!